کیتین از فراوان ترین بیوپلیمر بعد از سلولز می باشد که در دیواره سلولی قارچ، کوتیکول حشرات و در اسکلت بیرونی سخت پوستانی از جمله خرچنگ و میگو وجود دارد. از د استیله کردن کیتین، کیتوزان حاصل می شود که ویژگی های آن به شدت به درجه استیل زدایی و وزن مولکولی آن بستگی دارد. در واقع می توان گفت کیتوزان به عنوان فراوان ترین آمینو پلی ساکارید در طبیعت است که بعنوان ترکیبی غیر سمی نیز شناخته می شود. کیتوزان به دلیل خواص منحصر به فردش از جمله زیست سازگاری، زیست تخریب پذیری، فعالیت ضدباکتریایی و غیره بسیار مورد توجه قرار گرفته است. اما بدلیل پایین بودن میزان حلالیت آن درpH های فیزیولوژیک امکان بهره مندی از بسیاری از خواص آن وجود ندارد. از همین رو تلاش های بسیاری برای تولید مشتقاتی از آن که قابلیت حلالیت در چنین شرایطی را داشته باشند، صورت گرفته است. یکی از مهم ترین روش های افزایش حلالیت کیتوزان، اصلاح شیمیایی آن است که با تکنیک موسوم به کواترنایز کردن انجام می شود. در این روش یک عامل اصلاحگر با برقراری یک پیوند کووالانسی با کربن شمارة دو کیتوزان (C2) باعث افزایش قابلیت انحلال پذیری آن در آب و درpH های فیزیولوژیک می شود. در این مقاله، ضمن معرفی مجدد ویژگی های منحصر به فرد کیتوزان، روش های مختلف تهیه کیتوزان کواترنایز شده با استفاده از برخی از ترکیبات شیمیایی رایج نظیرGTMAC، EPTMAC،CH3I ،DMS مورد بررسی قرار گرفته و خصوصیات و کاربردهای کیتوزان کواترنایز شدة تولیدی تشریح خواهد شد.

تالاب ها از اکوسیستم های پرتولید جهان هستند. از موجودات مهم در تالاب ها زئوپلانکتون ها هستند که غذای زنده مغذی برای لارو ماهی به شمار می آیند. ارزش غذایی زثوپلانکتون ها در دریاچه ها بر اساس ترکیب گونه ای، ساختار جمعیتی و خصوصیات فیزیک و شیمیایی آب در فصول گوناگون سال تغییر می نماید. هدف از این مطالعه؛ اندازه گیری ترکیب اسیدهای آمینه زثوپلانکتون های آب شیرین در تالاب حنا در طی 4 فصل بود. نمونه برداری در اواسط هر فصل بوسیله تورکشی عمودی با استفاده از تور پلانکتونگیری (چشمه 140 میکرون، قطر 25 سانتی متر) از تابستان 1386 تا بهار 1387 انجام شد. سخت پوستان زثوپلانکتونی غالب در تالاب حنا شامل آنتن منشعب ها (3 گونه از جنس Daphnia و از جنس های Moina و Ceriodaphnia وBosmina هر کدام یک گونه) و پاروپایان (شامل جنس های Microcyclops،Acanthocyclops ،Allocyclops ،Macrocyclops ، Metacyclops و Cyclops) بودند. نتایج نشان داد که میانگین اسیدهای آمینه ضروری در بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب برابر 28.7، 31.0، 31.6 و 34.5 درصد و میانگین اسیدهای آمینه غیرضروری به ترتیب برابر 71.3، 69.0، 68.4 و 67.0 درصد از کل اسیدهای آمینه می باشد. بالاترین میانگین مقدار اسیدهای آمینه ضروری در طی دوره مطالعه مربوط به آرژنین 8.9، 10.7، 4.1، 5.5 درصد: ترئونین 6.4، 4.9، 6.2، 7.0 درصد: تیروزین 4.6، 4.7، 4.1، 3.3 درصد و متیونین 2.4، 2.2، 1.6، 4.1 درصد به ترتیب در بهار، تابستان، پاییز و زمستان بود. از سوی دیگر، گلوتامیک 21.4، 18.9، 18.3، 18.7 درصد: آلانین 16.9، 15.6، 14.8، 12.8 درصد و آسپارتیک 12.3، 13.0، 12.1، 11.3 درصد ترتیب در بهار، تابستان، پاییز و زمستان بالاترین مقادیر را در مقایسه با دیگر اسیدهای آمینه غیرضروری داشتند. نتایج این مطالعه نشان می دهد که ترکیب اسیدهای آمینه زئوپلانکتون های جمع آوری شده از تالاب حنا در فصول مختلف سال تغییر می نماید.

پراکنش و ساختار جامعه سخت پوستان مزوزئوپلانکتونی تالاب حنا در استان اصفهان در طی چهار فصل مختلف بررسی شد میانگین فصلی دمای آب، اکسیژن محلول،نیترات و فسفات محلول به ترتیب 14.79، 8.01، 1.18 درجه سانتی گراد و 0.05 میلی گرم بر لیتردر بهار، 20.65، 7.46، 2.26 درجه سانتی گراد و 1.20 میلی گرم بر لیتر در تابستان، 11.33، 7.94، 1.89 درجه سانتی گراد و 0.67 میلی گرم بر لیتر در پاییز و 5.34، 9.73، 5.27 درجه سانتی گراد و 0.03 میلی گرم بر لیتر در زمستان بود. فیتوپلانکتونهای غالب از جنسهایStrastrum ، Gonium،Chlorella وAphanothece با بیش ترین فراوانی در تمام فصول نمونه برداری در تالاب وجود دارند کلروفیتا (Chlorophyta) با بیش ترین فراوانی و به دنبال آن جلبک های سبز-آبی (Cyanophceae) در تالاب حضور داشتند. فراوانی نسبی (درصد) آنتن منشعب ها دامنه ای از 27.2 در تابستان تا 74.3 در بهار داشت در حالی که پاروپایان دامنه ای از 25.6 در بهار تا 72.7 در پائیز بود. آنتن منشعب ها شامل گونه های Daphnia longispina،Daphniadubia ،pulex ، Ceriodaphnia sp.، Moina sp.، Moina macrocopa  و Bosmina sp. پاروپایان غالب Daphnia شاملApocyclops procerus ،Acanthocyclops sp. ، Microcyclops varicans، Allocyclops sp.، Diacyclops bicuspidatus و Macrocyclops albidus بود. زیست توده خشک زئوپلانکتونِی دامنه ای از 0.1 تا 28.9 میلی گرم بر مترمکعب داشت. اگرچه آنتن منشعب ها گروه عمده مزوزئوپلانکتونها را تشکیل داد اما (پاروپایان) شامل ناپلیوس و کپه پودید ها (عمدتا) در تمام ایستگاه های نمونه برداری بود. گونه D. longispina معمول ترین گونه در تمام ایستگاه ها و فصول، به استثناء زمستان، بود و جنس Bosmina چرخه زندگی کوتاهی داشت و در زمستان بندرت حضور داشت. تالاب حنا شرایط یوتروف دارد و برداشت زیست توده مزوزئوپلانکتونی میتواند سبب مناسب شدن محیط زیست پلانکتونیک برای کلونی شدن موجودات پلانکتونی آبی شود.

کیتین بیوپلیمری با بیش از 5000 مونومر N - استیل گلوکز آمین می باشد. استخراج آن بر اساس روشهای رایج شیمیایی و به طور کلی طی چهار مرحله حذف مواد پروتئینی با استفاده از ترکیبات قلیایی، حذف مواد چربی، حذف مواد معدنی وحذف ماده رنگی صورت می پذیرد. استفاده از مواد قلیایی در مرحله حذف مواد پروتئینی سبب ایجاد پدیده های تغییر در ساختمان فضایی، دپلیمریزاسیون، افت کیفیت و تخلیه حجم وسیعی از مواد شیمیایی و آلودگیهای زیست محیطی می گردد. این مطالعه با هدف جایگزین نمودن آنزیم پروتئولیتیک باکتری Bacillus subtilis به جای هیدروکسیدسدیم که یک ماده مخرب محیط زیست می باشد، صورت گرفت. نتایج نشان داد که میزان هضم ترکیبات پروتئینی به وسیله آنزیم پروتئولیتیک باکتری مذکور 5±90 درصد می باشند. کیفیت کیتین به دست آمده با آنالیزهای تجزیه عنصری توسط دستگاه طیف سنج مادون قرمز، پرتونگاری با اشعه ایکس، تعیین لزاجت، وزن مولکولی، درصد بلورینگی، رنگ و ساختار مولکولی مشخص گردید. کیتین به دست آمده دارای مشخصات شناسه ای شامل 49.6 درصد کربن، 8.2 درصد نیتروژن، 7.5 درصد هیدروژن و 34.5 درصد اکسیژن بود. از اهم مختصات فیزیکی این فرآورده، متوسط وزن مولکولی 4.9x106 دالتون، درصد بلورینگی 74.5، لزاجت 32 سانتی پوآز در دمای 20 درجه سانتی گراد و رنگ سفید بود. ساختار شیمیایی هر واحد کیتین به صورتC4H12NO4  به دست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که با جایگزینی روشهای بیولوژیکی به جای شیمیایی، دست یابی به این فرآورده با شرایط مناسب و کیفیت بهتری امکان پذیر بوده و درضمن امکان حذف هیدروکسید سدیم غلیظ که یک ماده شیمیایی مخرب محیط زیست می باشد فراهم می آید.

سخت پوستان پلانکتونی به دلیل قرار گرفتن در حلقه های میانی زنجیره غذایی اکوسیستم های آبی از اهمیت ویژه ای در انتقال انرژی برخوردار هستند. بنابراین مستقیماً بر فراوانی و تنوع دسته های بالاتر هرم غذایی به ویژه ذخایر و منابع شیلات تأثیر می گذارند. در این مطالعه، تأثیر چرخه جزر و مدی بر اکوسیستم سخت پوستان زئوپلانکتونیک در مصب رودخانه بهمنشیر (شمال غربی خلیج فارس) مورد بررسی قرار گرفت. نمونه ها در بهار 1397 در مصب رودخانه بهمنشیر توسط تورپلانکتون گیری با اندازه مش 100 میکرومتر جمع آوری شد.  نمونه ها در 5 ایستگاه برای تأثیر جزر و مدی بر فراوانی زئوپلانکتون ها، تقریباً از ساعت 8:00 تا 18:00 هر دو ساعت انجام شد. همزمان فاکتورهای فیزیکوشیمیایی در محل مورد سنجش قرار گرفت.  به طور کلی 72 گونه متعلق به 28 خانواده مربوط به 3 کلاس سخت پوستان شامل لارو کشتی چسب ها (Cirripedia)، آنتن منشعبان (Cladocera)  و پاروپایان (Copeoda) مشاهده شد. بیشترین درصد فراوانی نسبی مربوط به Cladocera با 35 درصد بود که ناشی از فراوانی Daphnia mendotae بود. بیشترین تنوع (0/04 ± 2/71 = شاخص شانون) در ایستگاه 5 (نزدیک دهانه رودخانه بهمنشیر) محاسبه گردید. افزایش تنوع زیستی ناشی از تعداد و فراوانی زیاد گونه ها ی پاروپایا بود. بیشترین گونه ها در بین پاروپایان مربوط به خانواده Acartiidae ( با 10 گونه از جنس Acartia ) محاسبه گردید.  نتایج تجزیه و تحلیل PCA نشان داد که از بین عوامل محیطی، شوری تأثیر مستقیمی بر تراکم کل، تراکم گونه های  Harpacticoida و Calanoida  در جزء اول را دارد.  به نظر می رسد جزر و مد به طور قابل توجهی بر تراکم و انواع سخت پوستان پلانکتونی در طول دوره های فصل بهار ذکر شده، تأثیر می گذارد. نتایج ما تأثیر نسبتاً زیاد چرخه جزر و مدی را بر الگوی فضایی گروه های سخت پوستان پلانکتونی در منطقه مورد مطالعه را  نشان می دهد.  این مطالعه ممکن است برای پایش بیولوژیکی آتی و نفوذ شوری آب دریا به رودخانه های مصبی شمال غربی خلیج فارس مفید باشد.

بررسی تنوع گونه ای و ساختار جمعیت زئوپلانکتون های حوزه جنوبی دریای خزر در دو منطقه نوشهر و انزلی با کشش عمودی تور پلانکتون با چشمه 100 میکرون در اعماق 5، 10، 15 و 20 متر به صورت فصلی در سال 1390 انجام شد. زئوپلانکتون های مورد بررسی در این مطالعه شامل گروه پاروپایان (2 گونه)، گروه آنتن منشعبان (1 گونه)، گروه کشتی چسب ها (1 گونه)، گروه گردتنان (2 گونه)، گروه تک یاخته ای ها (1 گونه) و گروه پلانکتون موقتی (3 گونه) بودند. مطالعه ساختار جمعیتی زئوپلانکتون نشان داد که متوسط تراکم سالیانه زئوپلانکتون 3120±552 عدد در مترمکعب و میانگین زی توده آن 22.5±5.0 میلی گرم بر مترمکعب به ثبت رسید. بیش ترین میزان تراکم سالیانه زئوپلانکتون متعلق به گروه پاروپایان بوده که متوسط تراکم و زی توده آن به ترتیب 998±60 عدد در مترمکعب و 4.1±0.3 میلی گرم بر مترمکعب بود. بررسی فصلی (پراکنش زمانی) ساختار جمعیتی زئوپلانکتون در مناطق نمونه برداری نشان داد که بیش ترین متوسط تراکم سالیانه مربوط به فصل بهار با 3767±770 عدد در مترمکعب و بیش ترین میانگین زی توده با 32.9±7.4 میلی گرم بر مترمکعب به ثبت رسید. همچنین بررسی پراکنش فصلی گروه های زئوپلانکتونی نشان می دهد که گروه سخت پوستان 70.5 درصد تراکم و 36.4 درصد زی توده را به خود اختصاص داده اند.

این مطالعه اولین و تنها بررسی انجام شده بر روی دریاچه گهر در ایران بوده که در توالی ماهانه از اردیبهشت ماه 1389 تا اردیبهشت ماه 1390 صورت گرفته است. دریاچه گهر تنها دریاچه مرتفع کوهستانی ایران به فرم Patenoster یا دانه تسبیحی است که در قلب منطقه حفاظت شده اشترانکوه در استان لرستان واقع شده است.هدف از این مطالعه معرفی زئوپلانکتون های راسته کلادوسرا در دریاچه تالابی گهر کوچک (دریاچه اول) بود. به دلیل عمق کم و غلبه گیاهان آبزی در تمام سطح دریاچه، جهت نمونه برداری هم از میان فضاهای بازتر و هم از کناره های گیاهان آبزی، 100 لیتر آب توسط تور پلانکتون گیر 30 میکرون فیلتر گردید. براساس نتایج به دست آمده 14 گونه کلادوسر شناسایی گردید. کلادوسرهای شناسایی شده متعلق به 2 خانواده و 6 جنس و شامل گونه های Simocephalus expinosus var.?، Simocephalus expinosus، Simocephalus vetulus، Chydorus sphaericus، Chydorus faviformis، Chydorus latus، Ceriodaphnia reticulata، Alona quadrangularis، Alona affinis، Alona gutata، Alonella diaphana، Alonella sp.، Scapholeberis kingi و Pleuroxus hamulatus بودند.

پیشینه و اهداف: دریاچه تار در ارتفاع 3230 متری از سطح دریا و درمیان کوه هایی قرار گرفته است که از سطح دریاچه بین 50 تا 500 متر ارتفاع دارند. وجود این ارتفاعات در کنار یکدیگر بدون آنکه دره ای آن را شکافته باشد موجب پیدایش گودالی شده است که دریاچه تار در آن قرار گرفته است. زوپلانکتون های سخت پوست و بویژه کلادوسرا نقش مهمی را در اکثر دریاچه های آب شیرین برعهده دارند و به دلیل حساسیت به تغییرات محیطی در گروه شاخص های زیستی مهم برای ارزیابی کیفیت آب و سلامت اکوسیستم مورد توجه قرار گرفته اند. لذا  این مطالعه در خصوص شناسایی، معرفی، مطالعه ساختار، تنوع و بوم شناسی گونه های مختلف سخت پوستان کوچک در دریاچه کوهستانی تار انجام شد. روش ها : در این تحقیق نمونه برداری در امتداد سه ایستگاه به صورت ماهانه بین فروردین تا شهریور1400  انجام شد و پارامترهای محیطی شامل دمای آب، pH، هدایت الکتریکی (EC)، و اکسیژن محلول (DO) در محل اندازه گیری شدند. همچنین به منظور تجزیه و تحلیل کمی، در هر نمونه برداری زوپلانکتون ها با فیلتراسیون 100 لیتر آب توسط تور پلانکتون 100 میکرون جمع آوری گردیدند. یافته ها: در دریاچه تار و طی ماه های مورد مطالعه، مقادیر اکسیژن محلول (DO) بالا بود و بالاترین مقدار در ماه فروردین به حداکثر 13 میلی گرم در لیتر رسید. مقادیر pH در طول دوره بررسی بین 23/7 تا 3/8 متغیر بود که نشان می دهد مقادیر قلیایی و دامنه کم تغییرات تحت تأثیر ذوب برف و زمین شناسی محیط اطراف قرار دارد. این در حالی است که مقادیر و الگوی فصلی پارامترهای محیطی در محدوده دامنه پارامترهای دریاچه های الیگوتروفیک قرار دارد. همچنین در دریاچه تار طی ماه های بدون یخبندان، سه گونه دافنی وچهار گونه سیکلوپویید شناسایی شدند. Daphnia laevis و Daphnia ambigua به عنوان رایج ترین و فراوان ترین گونه های سخت پوستان ثبت شده شناخته شدند. گونه های سیکلوپویید شناساسایی شده عبارت بودند از: Cyclops scutifer، Cyclops latipes، Cyclops venustus و Cyclops exilis. در جامعه ی سخت پوستان دریاچه تار،  فراوانی کوپه پودهای بالغ سیکلوپوئید بمراتب کمتر از فراوانی  کلادوسرا بود (43 عدد در متر مکعب)، و علیرغم غالبیت کلادوسرا،  میانگین تراکم جمعیت گونه های دافنی به حداکثر480 عدد در متر مکعب رسید که در محدوده تراکم کلادوسرا در دریاچه های کوهستانی الیگوتروفیک است. همچنین نتایج نشان داد دریاچه تار یک دریاچه تیپیک کلادوسر- کوپه پود و به شکل خاص دریاچه تیپیک دافنی- سیکلوپس است که در آن ماهی های پلانکتون خوار حضور ندارند. نتیجه گیری: در این دریاچه کوچک و دورافتاده، بیشتر عواملی که می توانند بر حضور و توزیع زئوپلانکتون ها تأثیر بگذارند، از نظر زمانی متغیر و غیرقابل پیش بینی هستند. نتایج مربوط به ترکیب سخت پوستان کلادوسر و کوپه پود مشتمل بر اولین ثبت گونه های Daphnia laevis، Daphnia ambigua ،Daphnia rosea Cyclops scutifer، Cyclops latipes، Cyclops venustus و Cyclops exilis در ایران، و نقش مهمی که دریاچه های خاص کوهستانی می توانند به عنوان ذخایر تنوع زیستی آبی ایفا کنند، را روشن ساخت. در نهایت بنظر می رسد این دریاچه های طبیعی، کهن و منحصر به فرد نیازمند تلاش های بیشتری در زمینه تحقیق و پایش، از جمله مطالعات مرتبط با مهاجرت های عمودی و مکانیسم های تطبیقی جوامع سخت پوستان در دوره های یخبندان هستند.